'Energy Dominance' của Trump và bài toán năng lượng của Hàn Quốc

RWE và thỏa thuận 1,22 tỷ USD: tín hiệu từ Washington

Tập đoàn năng lượng Đức RWE vừa đạt thỏa thuận với chính quyền Trump: trả lại toàn bộ giấy phép thuê mặt biển tại New York, California và Louisiana để phát triển điện gió ngoài khơi, đổi lại tái phân bổ 1,22 tỷ USD đầu tư sang hướng khác. Cụ thể, 900 triệu USD sẽ rót vào dự án LNG tại Louisiana, còn 300 triệu USD còn lại dành cho tua-bin của 15 nhà máy điện khí (peaker plant) trên khắp nước Mỹ. Đây là thỏa thuận rút lui điện gió ngoài khơi lớn nhất mà chính quyền Trump thực hiện trong năm nay.

Tuy nhiên, đọc sự kiện này đơn thuần là "Trump ghét năng lượng tái tạo" sẽ bỏ qua bức tranh lớn hơn. Chiến lược mà Washington gọi là "Energy Dominance" (Thống trị năng lượng) thực chất là một đại chiến lược quốc gia: tăng sản lượng dầu khí, mở rộng xuất khẩu LNG, kéo sản xuất về nước, cấp điện cho các trung tâm dữ liệu AI, và dùng năng lượng như đòn bẩy địa chính trị — tất cả được gói vào một.

Tại sao Mỹ làm được — và Hàn Quốc thì không

Nền tảng đầu tiên của chiến lược này là nguồn tài nguyên áp đảo. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), năng lực xuất khẩu LNG Bắc Mỹ dự kiến tăng từ 11,4 tỷ feet khối/ngày (Bcf/d) đầu năm 2024 lên 28,7 Bcf/d vào năm 2029 — tức hơn gấp đôi chỉ trong 5 năm, và chiếm hơn một nửa mức tăng năng lực xuất khẩu LNG toàn cầu trong cùng kỳ. Với nguồn dầu đá phiến và khí đá phiến dồi dào, Mỹ đang tái định vị mình vừa là "nhà cung cấp năng lượng" vừa là "đối tác an ninh" cho châu Âu (muốn giảm phụ thuộc khí Nga) và châu Á (cần nguồn khí ổn định).

Nền tảng thứ hai là cơn khát điện từ AI. Các trung tâm dữ liệu thế hệ mới đòi hỏi từ hàng trăm MW đến cỡ GW điện hoạt động liên tục 24/7. Khí tự nhiên trở thành lá bài Mỹ có thể triển khai nhanh nhất: tận dụng hạ tầng đường ống sẵn có, thời gian xây dựng ngắn, và có thể điều tiết công suất để bù đắp sự bất ổn định của điện mặt trời và gió. Chính 300 triệu USD đổ vào tua-bin nhà máy điện khí từ thỏa thuận RWE là biểu tượng của xu hướng này.

Đáng chú ý, dù chính sách của Trump tập trung vào dầu khí, thị trường không dừng lại: EIA dự báo trong năm nay, điện mặt trời chiếm 51%, lưu trữ pin (ESS) chiếm 28%, và gió chiếm 14% trong tổng công suất phát điện mới tại Mỹ — khoảng 43,4 GW điện mặt trời và 11,8 GW điện gió sẽ được bổ sung. Năng lượng tái tạo đủ rẻ thì thị trường tự triển khai, bất kể ngôn ngữ chính sách.

Hàn Quốc ở vị thế hoàn toàn khác. Không có dầu khí để xuất khẩu, không thể kết nối lưới điện xuyên biên giới như châu Âu, nhưng lại có nền công nghiệp chế tạo tiêu thụ năng lượng cao (bán dẫn, thép, hóa dầu, ô tô, pin). Với cơ cấu đó, năng lượng không chỉ là vấn đề môi trường — đó là điều kiện sống còn của sức cạnh tranh công nghiệp.

Hàn Quốc cần bắt cả hai con thỏ

Bài phân tích kết luận rằng Hàn Quốc không thể đi theo một chiều: không thể quay về hóa thạch vì Mỹ đẩy mạnh LNG, cũng không thể chạy theo mục tiêu tỷ lệ tái tạo mà bỏ qua thực tế lưới điện và cơ cấu công nghiệp.

Con thỏ thứ nhất là an ninh năng lượng: đa dạng hóa nguồn nhập khẩu dầu khí, kết hợp hợp đồng dài hạn và mua giao ngay (spot), duy trì điện hạt nhân, mở rộng hệ thống truyền tải và lưu trữ.

Con thỏ thứ hai là điện sạch đáp ứng yêu cầu chuỗi cung ứng toàn cầu. RE100, thuế carbon biên giới (CBAM), và các tiêu chuẩn Scope 2/3 đang dần trở thành điều kiện xuất khẩu — đặc biệt vào EU và Mỹ. Doanh nghiệp Hàn cần tiếp cận điện tái tạo ổn định, cạnh tranh về giá, nếu không muốn mất thị phần xuất khẩu.

Portfolio năng lượng lý tưởng cho Hàn Quốc, theo bài phân tích, là sự kết hợp: chuỗi cung ứng dầu khí ổn định + điện hạt nhân + năng lượng tái tạo + ESS + hạ tầng lưới điện — được thiết kế như một chiến lược quốc gia tổng thể, không phải lựa chọn "hoặc/hoặc".

Các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong chuỗi cung ứng xuất khẩu sang Hàn Quốc hoặc thị trường EU có thể theo dõi thêm tín hiệu cơ hội kinh doanh liên quan → để nắm xu hướng yêu cầu RE100 và carbon từ phía đối tác Hàn.