Du học sinh Việt tại Hàn chọn 'việc làm tiền mặt' để né phí bảo hiểm y tế

Một bộ phận đáng kể du học sinh Việt Nam đang sinh sống và học tập tại Hàn Quốc đang tìm cách né tránh nghĩa vụ đóng bảo hiểm y tế quốc gia (건강보험, geongang bohum) bằng cách chủ động tìm những công việc làm thêm thanh toán hoàn toàn bằng tiền mặt, không có hợp đồng lao động chính thức. Hiện tượng này được truyền thông Hàn Quốc gọi là "lao động trong bóng tối" (그림자 노동), ám chỉ nhóm lao động hoạt động ngoài hệ thống quản lý chính thức.

Từ năm 2019, Hàn Quốc bắt buộc người nước ngoài lưu trú từ 6 tháng trở lên — bao gồm du học sinh — phải tham gia bảo hiểm y tế quốc gia. Mức phí hàng tháng dao động tuỳ thu nhập và tình trạng cư trú, nhưng với sinh viên không có nguồn thu ổn định, đây là một khoản chi cố định đáng kể, thường vào khoảng vài chục nghìn đến hơn 100.000 KRW mỗi tháng. Nhiều sinh viên cho rằng họ ít khi sử dụng dịch vụ y tế nhưng vẫn phải đóng đều đặn, tạo tâm lý muốn "tối ưu" chi phí bằng cách không để lại dấu vết thu nhập.

Theo phản ánh từ cộng đồng người Việt tại Hàn, không ít bạn trẻ chủ động hỏi nhau trên các nhóm mạng xã hội về các chỗ làm thêm trả lương tiền mặt — chủ yếu trong ngành nhà hàng, quán cà phê, kho hàng hoặc phục vụ sự kiện — với mục đích chính là không để thu nhập được ghi nhận qua tài khoản ngân hàng, tránh bị cơ quan bảo hiểm tính phí dựa trên thu nhập thực tế.

Vòng lặp này tạo ra rủi ro kép: người lao động không có hợp đồng không được bảo vệ bởi luật lao động Hàn Quốc, không có bằng chứng để khiếu nại nếu bị quỵt lương hoặc xảy ra tai nạn lao động. Trong khi đó, phía chủ sử dụng lao động phi chính thức cũng né được các nghĩa vụ thuế và bảo hiểm, tạo thành một thị trường lao động ngầm khó kiểm soát mà người thiệt thòi nhất vẫn là người lao động.