Lao động đa văn hóa: Trụ cột kinh tế Hàn Quốc thời dân số sụt giảm

Khi nền kinh tế không thể vận hành thiếu lao động nước ngoài

Hàn Quốc chính thức bước vào ngưỡng "siêu già hóa" với hơn 20,3% dân số trên 65 tuổi và tỷ lệ sinh chỉ còn 0,75 con/phụ nữ — mức thấp chưa từng có trong lịch sử. Hệ quả trực tiếp: lực lượng lao động trong độ tuổi sản xuất co lại nhanh chóng, và Cục Thống kê Hàn Quốc dự báo đến năm 2030, con số này sẽ giảm hơn 3 triệu người so với năm 2020. Khoảng trống đó đang được lấp đầy bởi lao động nước ngoài — đặc biệt tại các ngành người Hàn Quốc không muốn làm: xây dựng, nông nghiệp, chế biến, logistics, điều dưỡng.

Tính đến tháng 12/2024, riêng tại Daegu đã có 7.800 lao động nước ngoài đăng ký làm việc tại 920 doanh nghiệp — bình quân 8,5 người/cơ sở. Khảo sát năm 2024 của Phòng Thương mại & Công nghiệp Daegu trên 443 doanh nghiệp cho thấy: 55,4% gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân lực; 35,6% đã tuyển lao động nước ngoài; 58,2% muốn tăng hạn ngạch tuyển dụng; và 63,3% muốn kéo dài thời hạn cư trú. Một khảo sát khác năm 2025 tại Daegu ghi nhận 57,5% doanh nghiệp đánh giá năng suất lao động nước ngoài tương đương hoặc cao hơn lao động nội địa.

Người Việt và lao động Đông Nam Á — mắt xích quan trọng tại nông thôn Hàn Quốc

Tại khu vực nông thôn tỉnh Gyeongbuk (Gyeongsang Bắc), tình trạng thiếu nhân lực thời vụ còn trầm trọng hơn. 18 thành phố/huyện trong tỉnh đã ký thỏa thuận hợp tác (MOU) cung cấp lao động thời vụ với chính quyền địa phương của 8 quốc gia, trong đó có Việt Nam, Campuchia, Lào và Philippines. Năm nay, Gyeongbuk phân bổ 13.796 lao động thời vụ nước ngoài cho các nông hộ trong tỉnh — trong đó hơn 10.000 người đã nhập cảnh và được triển khai tới các vùng trồng táo, tỏi, hành — những cây trồng đòi hỏi nhiều nhân công thủ công.

Để hỗ trợ nhóm lao động này, Gyeongbuk mở rộng hệ thống "Trung tâm Lao động Thời vụ Công cộng" (do Nông hội Hàn Quốc - Nonghyup trực tiếp tuyển dụng rồi cung cấp cho nông hộ), từ 17 điểm năm ngoái lên 23 điểm tại 14 thành phố/huyện trong năm nay — quy mô lớn nhất cả nước. Đến năm 2027, tỉnh dự kiến cải tạo 10 trường học bỏ hoang và cơ sở không sử dụng thành ký túc xá cho lao động nông nghiệp nước ngoài; hiện Yangyang và Mungyeong đã hoàn thành xây dựng.

Mâu thuẫn chính sách và bài toán chưa có lời giải

Dù phụ thuộc ngày càng sâu vào lao động nước ngoài, khung pháp lý Hàn Quốc vẫn vận hành theo mô hình "lao động ngắn hạn luân chuyển". Visa E-9 (việc làm phi chuyên môn) giới hạn thời gian lưu trú, không cho phép đưa gia đình sang, và đặt ra ngưỡng tái nhập cảnh sau 9 năm 8 tháng. Nghĩa là doanh nghiệp liên tục mất đi lao động đã được đào tạo — đúng như thực tế tại một doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Daegu: tuyển 6 lao động E-9, chỉ sau 6 tháng đã mất 3 người vì họ chuyển sang nhà máy trả lương cao hơn.

Bên cạnh đó, tỷ lệ tai nạn lao động của công nhân nước ngoài cao hơn gấp đôi so với người Hàn, nhưng tỷ lệ báo cáo lại rất thấp do rào cản ngôn ngữ và lo ngại mất việc. Các chuyên gia chỉ ra rằng Canada, Australia, Đức đã chuyển sang mô hình định cư dài hạn — cấp đường dẫn tới thường trú nhân, cho phép đoàn tụ gia đình, hỗ trợ hội nhập địa phương — trong khi Hàn Quốc vẫn đang ở giai đoạn thảo luận ban đầu về cải cách chính sách nhập cư.

Để giảm thiểu tình trạng lao động bỏ việc, thành phố Daegu đang hỗ trợ chuyển đổi visa từ E-9 sang E-7-4 (lao động kỹ năng đặc định) cho những công nhân làm việc lâu dài, đạt chuẩn tay nghề — giúp họ có thể ở lại và gắn bó với địa phương. Hai trung tâm hỗ trợ lao động nước ngoài tại Daegu cũng cung cấp phiên dịch, tư vấn pháp lý lao động, dạy tiếng Hàn, khám bệnh miễn phí và giáo dục an toàn lao động.

Cộng đồng người Việt tại Hàn — đặc biệt nhóm lao động theo diện E-9 và lao động thời vụ nông nghiệp — có thể tìm hiểu thêm về quyền lợi và thủ tục liên quan tại mục đời sống tại Hàn → hoặc tra cứu thông tin visa và cư trú tại cẩm nang visa & cư trú Hàn Quốc →.