FDI Hàn Quốc vào Việt Nam: từ lắp ráp đến chuỗi giá trị chiến lược

Tháng 8-2025, lãnh đạo hai nước Việt Nam và Hàn Quốc ký Tuyên bố chung về làm sâu sắc thêm quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, đúng dịp kỷ niệm 10 năm Hiệp định thương mại tự do Hàn Quốc - Việt Nam (VKFTA). Được đánh giá là FTA song phương thành công nhất mà Hàn Quốc ký với một thành viên ASEAN, VKFTA — cùng với FTA Hàn Quốc - ASEAN (2006) và RCEP (2022) — đã tạo nền tảng thể chế nhiều tầng giúp thương mại hai chiều tăng trưởng vượt bậc.

Các số liệu tính đến năm 2025 cho thấy bức tranh ấn tượng: xuất khẩu của Hàn Quốc sang Việt Nam đạt 62,8 tỷ USD (tăng khoảng 15 lần so với 2006, tăng 2,3 lần so với 2015), trong khi nhập khẩu từ Việt Nam đạt 31,8 tỷ USD (tăng gấp 34 lần và 3,3 lần trong cùng các mốc so sánh). Việt Nam hiện chiếm 51,3% xuất khẩu và 38,7% nhập khẩu của Hàn Quốc với toàn khối ASEAN — vị thế áp đảo so với bất kỳ nước thành viên nào khác.

Điểm đáng chú ý hơn cả không phải là quy mô mà là cơ cấu: năm 2007, nguyên liệu thô và hàng trung gian chiếm khoảng 57% trong tổng nhập khẩu của Hàn Quốc từ Việt Nam, nhưng đến năm 2024 tỷ lệ này giảm xuống chỉ còn khoảng 14%. Đổi lại, máy móc và thiết bị sản xuất tăng từ khoảng 8% lên gần 50%. Sự có mặt của Samsung Electronics và LG Electronics chính là động lực chủ yếu của quá trình chuyển dịch này: Việt Nam không còn chỉ là nơi cung cấp nguyên liệu thô mà đã trở thành trung tâm tái nhập khẩu hàng hóa giá trị gia tăng cao vào Hàn Quốc.

Về đầu tư trực tiếp, Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư FDI lớn nhất tại Việt Nam với 10.380 dự án, tổng vốn lũy kế 94,6 tỷ USD tính đến 2025. Xu hướng mới là các tập đoàn Hàn Quốc — đặc biệt trong ngành điện tử — đang xây dựng chuỗi giá trị tích hợp theo chiều dọc thay vì chỉ thuê nhân công giá rẻ, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển nhà cung cấp địa phương.

Bên cạnh sản xuất, chuyển đổi số nổi lên như trụ cột tăng trưởng tiếp theo. Việt Nam đặt mục tiêu nâng tỷ trọng kinh tế số từ 14% GDP hiện tại lên 30% vào năm 2030, mở ra cơ hội lớn cho các công ty Hàn Quốc trong các lĩnh vực AI, 5G, IoT, thành phố thông minh, an ninh mạng và fintech. Ngoài ra, Việt Nam còn sở hữu trữ lượng đất hiếm đáng kể — nguồn tài nguyên chiến lược mà Hàn Quốc đang tích cực tìm kiếm — cùng tiềm năng hợp tác năng lượng tái tạo và thị trường nội địa hơn 103 triệu dân. Mục tiêu kim ngạch thương mại song phương 150 tỷ USD vào năm 2030, nếu hiện thực hóa, sẽ phản ánh một cấu trúc kinh tế mới mà hai nước đang cùng xây dựng — trong đó Hàn Quốc hướng đến vai trò không chỉ là nhà đầu tư mà còn là "nhà đồng thiết kế" về công nghệ, thể chế và nguồn nhân lực.