Kenya học mô hình Hàn Quốc, đặt mục tiêu thành nước phát triển vào 2060

Kenya và bản thiết kế quốc gia tham vọng nhất kể từ Vision 2030

Ngày 21/7/2026, Ủy ban Kỹ thuật Thực hiện Phát triển Quốc gia Kenya (NDITC) chính thức trình Tổng thống William Ruto bản đề xuất chiến lược phát triển siêu dài hạn mang tên "Developing a New Vision for Kenya: Towards a First World Nation" (Xây dựng tầm nhìn mới cho Kenya: Hướng tới quốc gia phát triển). Đây là lộ trình 30–40 năm nhằm đưa Kenya từ một nền kinh tế phụ thuộc nợ nước ngoài và nông nghiệp sơ cấp trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2060. Tổng thống Ruto ngay lập tức bày tỏ ủng hộ, nhận định mục tiêu "rất tham vọng nhưng hoàn toàn khả thi".

Bản chiến lược được xây dựng bởi nhóm nghiên cứu do Thống đốc tỉnh Kisumu Anyang' Nyong'o và giáo sư kinh tế học người Nhật Hiroyuki Hino dẫn dắt. Điểm đáng chú ý nhất: các tác giả công khai lấy mô hình công nghiệp hóa của Hàn Quốc — bao gồm cả "Kế hoạch Phát triển Kinh tế 5 năm" từng là xương sống của tăng trưởng Hàn Quốc thập niên 1960–1980 — cùng Singapore và Việt Nam làm hình mẫu tham chiếu. Chiến lược đề xuất ba trụ cột tăng trưởng chính: nông nghiệp thâm canh có tưới tiêu, sản xuất chế biến xuất khẩu, và kinh tế tri thức/công nghệ; đồng thời xây dựng 8 nền tảng hỗ trợ bao gồm quản trị liêm chính, hạ tầng, vốn con người, hệ thống tài chính, phân cấp địa phương, bền vững môi trường, hòa bình-an ninh, và hội nhập khu vực.

Ba trụ cột và bài học từ Đông Á

Về nông nghiệp — ngành chiếm 23,2% GDP theo Khảo sát Kinh tế 2026 của Tổng cục Thống kê Kenya — chiến lược yêu cầu chuyển đổi căn bản từ canh tác nhờ nước mưa sang hệ thống tưới tiêu chủ động, nông nghiệp thông minh với khí hậu và gắn kết chuỗi chế biến nông sản xuất khẩu. Năm 2025, hạn hán nghiêm trọng tại miền đông Kenya khiến khoảng 3,3 triệu người rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực, tăng trưởng nông nghiệp giảm từ 4,4% xuống còn 3,1% — minh chứng rõ ràng cho sự mong manh của mô hình hiện tại.

Về sản xuất chế biến, đây là trụ cột được nhấn mạnh nhất vì chính là điểm yếu lớn nhất: tỷ trọng GDP của ngành chế tạo Kenya chỉ đạt 7,1% năm 2025, thậm chí giảm so với mức 7,3% năm 2024, trong khi mục tiêu chính phủ là 20% vào năm 2030. Hiệp hội Nhà sản xuất Kenya (KAM) chỉ ra các rào cản cốt lõi gồm giá điện cao, nguyên liệu đắt, môi trường thuế khó đoán và chi phí tuân thủ quy định chồng chéo. Chiến lược mới đặt ra yêu cầu cải cách triệt để: giảm giá điện, bãi bỏ thuế trên đầu vào sản xuất công nghiệp, và tái cơ cấu toàn bộ môi trường logistics-quy định theo hướng thân thiện doanh nghiệp.

Điểm then chốt nhất về mặt thể chế là đề xuất ban hành Luật Phát triển Quốc gia (National Development Act) — một cơ chế pháp lý ràng buộc nhằm bảo vệ tầm nhìn dài hạn khỏi bị gián đoạn mỗi khi thay đổi chính quyền. Đây trực tiếp học theo mô hình Hàn Quốc, nơi các kế hoạch phát triển kinh tế được luật hóa và thực thi liên tục qua nhiều nhiệm kỳ tổng thống. Chính phủ Kenya dự kiến khởi động quy trình lấy ý kiến toàn quốc từ ngày 12/8/2026 — sự kiện đối thoại quốc gia lớn nhất kể từ khi ban hành Hiến pháp 2010 — với sự tham gia của 47 tỉnh, xã hội dân sự, học giới, doanh nghiệp và thanh niên.

Phản ứng xã hội và thách thức hiện thực

Dù nhận được ủng hộ từ giới doanh nghiệp và học thuật, chiến lược cũng vấp phải chỉ trích từ phe đối lập. Các nhà lãnh đạo đối lập như Karongo Mushoka cho rằng việc vẽ bức tranh tương lai 2060 trong khi lạm phát, thất nghiệp thanh niên và khủng hoảng lương thực vẫn chưa được giải quyết là hành động "đánh lạc hướng chính trị". Giới chuyên gia kinh tế đánh giá cao ý tưởng về chính sách liên tục và học hỏi Đông Á, song cảnh báo khả năng huy động vốn thực tế qua Quỹ Hạ tầng Quốc gia và các hình thức hợp tác công-tư (PPP) mới là yếu tố quyết định thành bại.

Theo dõi tín hiệu từ các chính sách đầu tư và phát triển công nghệ tại Hàn Quốc có thể giúp bạn nhận diện cơ hội sớm — xem thêm tín hiệu cơ hội kinh doanh Hàn Quốc →.