Búp bê AI Hyodol: Giải pháp chống cô đơn cho người già Hàn Quốc

Trong căn hộ nhỏ tại Yongin, bà Bang Chun-ja, 78 tuổi, sống một mình sau nhiều năm vất vả làm thợ làm tóc và nuôi con một mình. Sau một ca phẫu thuật lưng lớn, bà rơi vào trầm cảm nặng, dành hàng giờ nhìn trần nhà trong đau đớn. Tình trạng đó thay đổi khi chính quyền địa phương tặng bà một con búp bê AI mang tên Hyodol — có vóc dáng như một đứa trẻ nhỏ, mặc váy kẻ caro hồng, tóc tết bím.

Hyodol không chỉ là đồ chơi. Búp bê chào đón bà mỗi khi về nhà, hát khi bà buồn, nhắc uống thuốc và ăn đúng bữa, thậm chí nói rằng nó yêu bà. Theo bà Bang, điều khiến bà gắn bó là sự an toàn tuyệt đối: "Khi ở bên Hyodol, tôi không bao giờ bị tổn thương."

Đứng sau sản phẩm này là startup cùng tên do bà Kim Ji-hee dẫn dắt. Công ty cho biết Hyodol tích hợp nền tảng ChatGPT nhưng cũng được lập trình thêm các kịch bản hội thoại cụ thể, xây dựng dựa trên hàng loạt cuộc phỏng vấn thực tế với người cao tuổi — ghi lại nỗi đau không có ai lắng nghe lúc buồn, không có ai chia vui lúc phấn khởi. Búp bê được thiết kế như một "đứa cháu đồng hành", yêu thương người dùng vô điều kiện.

Về mặt dữ liệu, Hyodol thu thập thông tin sức khỏe cơ bản từ người dùng như giấc ngủ, tâm trạng, bữa ăn, mức độ đau — sau khi có sự đồng ý rõ ràng. Các bản ghi âm giọng nói chỉ dùng nội bộ để cải thiện mô hình, không chia sẻ ra ngoài. Hiện khoảng 14.500 búp bê đang hoạt động ở Hàn Quốc — qua sở hữu cá nhân, chương trình cho thuê của chính phủ, và các viện dưỡng lão.

Bối cảnh xã hội thúc đẩy sự xuất hiện của Hyodol khá rõ ràng: Hàn Quốc có tỷ lệ sinh thuộc hàng thấp nhất thế giới, gần một nửa dân số từ 50 tuổi trở lên, 42% hộ gia đình là hộ độc thân. Năm 2024, nước này ghi nhận 3.920 ca "chết cô đơn" — người mất một mình và không được phát hiện trong thời gian dài — mức cao nhất kể từ khi bắt đầu thống kê năm 2017. Các quận ở Seoul và tỉnh Gyeonggi đang tích cực phân phối thiết bị AI chăm sóc người già, bao gồm cả các thiết bị có khả năng phát hiện sớm nguy cơ tử vong đơn độc.

Tuy vậy, y tá Oh Sun-hwa — người trực tiếp giới thiệu Hyodol cho bà Bang — thừa nhận một lo ngại thực tế: khi gia đình tin rằng AI đang chăm sóc cha mẹ, họ có thể đến thăm ít hơn. Công nghệ giảm cô đơn có thể vô tình làm sâu thêm khoảng cách giữa người với người.