Xe máy điện Việt Nam: VinFast vượt Yamaha, chiếm 24% thị phần

Thị trường xe máy điện Việt Nam bùng nổ

VinFast đã soán ngôi Yamaha để trở thành nhà sản xuất xe máy điện lớn thứ hai tại Việt Nam — một sự dịch chuyển quyền lực chưa từng có trong thị trường vốn do các thương hiệu Nhật Bản thống trị hàng thập kỷ. Năm 2025, tổng doanh số xe máy (bao gồm xe động cơ đốt trong và xe điện) tại Việt Nam đạt khoảng 3,4 triệu chiếc, trong đó xe máy điện chiếm khoảng 800.000 chiếc, tương đương 23,5% toàn thị trường — con số đáng chú ý khi chỉ vài năm trước tỷ lệ này còn rất nhỏ.

Honda vẫn dẫn đầu với khoảng 2,245 triệu xe bán ra năm 2025 và giữ khoảng 62% thị phần trong nửa đầu năm nay. Tuy nhiên, VinFast — con chim đầu đàn của Vingroup — đã ghi nhận 406.000 xe máy điện bán ra trong năm 2025, rồi tiếp tục tăng lên 435.000 chiếc trong 6 tháng đầu năm nay, đẩy thị phần lên khoảng 24%. Để thúc đẩy tăng trưởng, VinFast triển khai nhiều ưu đãi: hỗ trợ 6% giá mua, sạc điện miễn phí, và 20 lần đổi pin/tháng miễn phí cho một số dòng xe. Hãng cũng đặt mục tiêu bán 1,5 triệu xe máy điện trong năm nay, tung thêm hai mẫu phổ thông mới là Kyo và Kinet.

Chính sách LEZ và làn sóng sản xuất nội địa

Động lực lớn nhất đằng sau sự tăng trưởng này là chính sách Vùng phát thải thấp (LEZ) của Chính phủ Việt Nam. Từ ngày 1/7 năm nay, Hà Nội bắt đầu vận hành thí điểm LEZ trong vành đai 1, hạn chế xe máy động cơ đốt trong lưu thông tại khu vực trung tâm. Chính sách này được cụ thể hóa sau khi tháng 7/2025, Chính phủ đưa ra định hướng hạn chế xe máy xăng tại nội đô Hà Nội.

Phản ứng trước xu hướng này, các hãng lớn đẩy mạnh sản xuất nội địa. Yadea (Trung Quốc) đã khánh thành nhà máy xe máy điện thông minh tại Khu công nghiệp Tân Hưng, tỉnh Bắc Ninh vào tháng 3 năm nay với tổng vốn đầu tư hơn 100 triệu USD. Honda thông báo sẽ chuyển dây chuyền sản xuất mẫu UC3 — hiện đang sản xuất tại Thái Lan — về nhà máy tại tỉnh Phú Thọ sớm nhất vào tháng 9 năm nay. Honda cũng đang mở rộng mạng lưới trạm đổi pin (HMPP) và trạm sạc nhanh tại Việt Nam. Dat Bike, startup nội địa chuyên phân khúc cao cấp, công bố kế hoạch mở rộng nhà máy tại TP.HCM, tăng công suất lên gấp 10 lần trong hai năm tới.

Cơ hội và rào cản cho doanh nghiệp Hàn Quốc

Dù thị trường xe máy điện Việt Nam tăng trưởng mạnh, doanh nghiệp Hàn Quốc gần như vắng bóng. Theo số liệu của KITA (Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc), xuất khẩu xe máy điện (HS Code 8711.60) của Hàn Quốc sang Việt Nam trong năm 2025 chỉ đạt 7.245 USD — giảm tới 82,4% so với năm trước — và chiếm chưa đến 0,1% tổng nhập khẩu xe máy điện của Việt Nam.

Rào cản thuế quan là nguyên nhân cốt lõi. Xe máy điện hoàn chỉnh nhập từ Hàn Quốc chịu mức thuế MFN 55% (thuế FTA Hàn–Việt còn cao hơn, lên đến 65–70%, nên doanh nghiệp áp dụng MFN). Tuy nhiên, nếu nhập khẩu riêng lẻ các linh kiện cốt lõi như motor, pin lithium-ion, rồi thực hiện gia công, hàn, sơn và lắp ráp thực chất tại Việt Nam, thuế nhập khẩu có thể giảm đáng kể: pin lithium-ion dùng cho xe (HS 8507.60-33) và motor truyền động (HS 8501.32-24) đều được hưởng thuế suất 0% theo VKFTA. Đây là hướng mở thực tế cho doanh nghiệp Hàn muốn thâm nhập thị trường thông qua chuỗi cung ứng linh kiện thay vì xuất khẩu xe nguyên chiếc.

Về quy định, xe máy điện nhập khẩu hoàn chỉnh phải đạt chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 14:2024/BGTVT và qua kiểm tra chất lượng của Cục Đăng kiểm (Bộ GTVT). Xe sản xuất/lắp ráp trong nước tuân theo quy trình riêng. Pin và motor sẽ áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật mới (QCVN 91 và QCVN 90 phiên bản cập nhật) dự kiến có hiệu lực từ ngày 9/10 năm nay — doanh nghiệp cần theo dõi sát lộ trình này.