Việt Nam cải tổ thủ tục hải quan: Phân quyền địa phương, doanh nghiệp Hàn phải thay đổi cách ứng phó

Chính phủ Việt Nam đang thực hiện một cuộc cải tổ toàn diện đối với hệ thống thông quan và hành chính hải quan. Trọng tâm của đợt cải cách này là việc phân cấp, phân quyền — tức là chuyển một phần thẩm quyền cấp phép và phê duyệt thông quan từ cơ quan trung ương xuống các sở, ban, ngành cấp tỉnh và địa phương.

Trước đây, nhiều thủ tục liên quan đến giấy phép nhập khẩu, kiểm tra chuyên ngành và thông quan hàng hóa đặc thù đều phải thực hiện tập trung qua các bộ ngành tại Hà Nội hoặc TP. Hồ Chí Minh. Với cơ chế mới, doanh nghiệp có thể — và trong nhiều trường hợp bắt buộc phải — làm việc trực tiếp với cơ quan địa phương nơi hàng hóa nhập khẩu hoặc nơi nhà máy đặt trụ sở.

Đây là sự thay đổi có tác động trực tiếp đến cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc, vốn là một trong những nhóm nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam với hàng nghìn nhà máy và văn phòng trải dài từ Bắc vào Nam. Các công ty Hàn Quốc — đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, dệt may, linh kiện ô tô — thường xuyên nhập khẩu nguyên liệu và thiết bị với khối lượng lớn, khiến quy trình thông quan đóng vai trò then chốt trong chuỗi sản xuất.

Việc phân quyền xuống địa phương đồng nghĩa với việc mỗi tỉnh, thành có thể có quy trình, yêu cầu hồ sơ và thời gian xử lý khác nhau. Doanh nghiệp không thể áp dụng một quy trình thống nhất cho toàn bộ hoạt động nhập khẩu như trước, mà cần nắm rõ đặc thù từng địa phương nơi họ có cơ sở sản xuất hoặc điểm nhập hàng.

Cải cách này nằm trong xu hướng cải thiện môi trường kinh doanh tổng thể của Việt Nam, nhằm rút ngắn thời gian thông quan và giảm tải áp lực cho cơ quan trung ương. Tuy nhiên, giai đoạn chuyển tiếp thường đi kèm với sự thiếu đồng bộ giữa các địa phương, đòi hỏi doanh nghiệp nước ngoài phải chủ động cập nhật thông tin và xây dựng quan hệ làm việc với cơ quan hải quan địa phương.