Thị trường sản xuất thông minh Việt Nam: Cơ hội 116,8 tỷ USD

Quy mô thị trường và động lực tăng trưởng

Thị trường sản xuất thông minh Việt Nam đạt giá trị 116,8 tỷ USD vào năm 2024, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) 10,7% trong giai đoạn 2025–2033 — vượt trội so với mức bình quân 8,04% của toàn khu vực Đông Nam Á. Ba động lực chính thúc đẩy đà tăng này gồm: chính sách nhà nước khuyến khích ứng dụng Công nghiệp 4.0, chi phí lao động leo thang buộc doanh nghiệp phải tự động hóa, và dòng vốn FDI chảy mạnh vào các ngành công nghệ cao. Minh chứng rõ nhất là Chỉ số Sản xuất Công nghiệp quý I/2025 tăng 7,6% so với cùng kỳ, trong đó riêng ngành chế biến–chế tạo tăng tới 9,5%.

Về địa lý, TP.HCM và Hà Nội dẫn đầu về mức độ ứng dụng sản xuất thông minh nhờ hạ tầng công nghiệp vững, nguồn nhân lực có kỹ năng và lượng FDI lớn. Các công nghệ trọng tâm đang được triển khai bao gồm kết nối 5G, cảm biến thông minh, học máy (machine learning), dữ liệu lớn (big data), thiết bị bay không người lái (UAV), thực tế ảo (VR) và in 3D — theo báo cáo của Ernst & Young Việt Nam năm 2023. Ngành điện tử–bán dẫn dẫn đầu về tốc độ áp dụng, tiếp theo là ô tô, dược phẩm, thực phẩm–đồ uống và dệt may.

Những "đại gia" đang định hình cuộc chơi

Samsung là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam với tổng vốn 22,4 tỷ USD tính đến năm 2024, vận hành các nhà máy thông minh tại Bắc Ninh và Thái Nguyên ứng dụng kiểm tra bằng AI, hệ thống thực thi sản xuất (MES), robot công nghiệp và mô phỏng kỹ thuật số (digital twin). Intel vận hành một trong những cơ sở lắp ráp chip lớn nhất thế giới tại Việt Nam từ năm 2006, với dây chuyền số hóa hoàn toàn và phân tích dữ liệu thời gian thực. Foxconn (từ năm 2007) đang đẩy mạnh đầu tư tại Bắc Giang và Bắc Ninh, áp dụng dây chuyền SMT tự động hóa cao và hệ thống giám sát thời gian thực — là nhà cung cấp chủ chốt cho Apple.

Về phía doanh nghiệp Việt, VinFast vận hành một trong những nhà máy ô tô tự động hóa cao nhất Đông Nam Á với robot KUKA, digital twin và bảo trì dự đoán bằng AI. Vinamilk — nhà sản xuất sữa lớn nhất Việt Nam — sở hữu hệ thống kho thông minh đẳng cấp thế giới với xe tự hành (AGV) và tích hợp dữ liệu thời gian thực. TAiLG (Trung Quốc, thành lập năm 2024) xây dựng trung tâm sản xuất thông minh tại Hưng Yên với diện tích 40.000 m², công suất 350.000 xe điện/năm. Nestlé Việt Nam đã rót hơn 770 triệu USD vào bốn nhà máy, trong đó nhà máy Trị An được công nhận là nhà máy thông minh tiên tiến nhất của tập đoàn này.

Hệ sinh thái giải pháp cũng đang bùng nổ với sự tham gia của FPT, ABB, Siemens, Bosch Rexroth, Mitsubishi Electric — cung cấp robot, hệ thống SCADA, nền tảng IoT công nghiệp và giải pháp AI kiểm tra chất lượng.

Gợi ý chiến lược cho nhà đầu tư

Các chuyên gia phân tích khuyến nghị nhà đầu tư muốn gia nhập thị trường sản xuất thông minh Việt Nam nên ưu tiên liên doanh (joint venture) để vượt qua rào cản quy định và tận dụng mạng lưới địa phương. Tập trung vào các ngành có giá trị cao như điện tử và bán dẫn — nơi nhu cầu tự động hóa lớn nhất — đồng thời gắn kết chiến lược với ưu tiên của Chính phủ về Công nghiệp 4.0 để hưởng lợi từ các chính sách ưu đãi. Thách thức cần lưu ý gồm: nhân lực chưa sẵn sàng cho công nghệ cao, chi phí triển khai lớn và các yêu cầu pháp lý còn đang định hình.

Doanh nghiệp Việt–Hàn muốn nắm bắt cơ hội trong hệ sinh thái này có thể khám phá tín hiệu cơ hội kinh doanh → hoặc gửi nhu cầu kết nối đối tác → để tiếp cận các đối tác phù hợp trong chuỗi cung ứng sản xuất thông minh.