Khu hợp tác kinh tế Mohan–Boten: Cửa ngõ mới Trung Quốc–ASEAN

Từ thị trấn biên giới hẻo lánh đến cửa ngõ Trung Quốc–Đông Nam Á

Mohan (磨憨) nằm ở cực nam tỉnh Vân Nam, tiếp giáp thành phố Boten của Lào, cách Côn Minh khoảng 701 km, cách Viêng Chăn 680 km và cách Bangkok 1.030 km. Vị trí địa lý này đặt Mohan ngay trên trục giao thông chiến lược nối Tây Nam Trung Quốc với bán đảo Đông Dương.

Ngày 3/12/2021, tuyến đường sắt Côn Minh–Viêng Chăn (China–Laos Railway) chính thức thông toàn tuyến, rút ngắn hành trình từ Côn Minh đến cửa khẩu Mohan xuống còn khoảng 3 giờ và kết nối thẳng đến Viêng Chăn trong ngày. Theo số liệu Sở Thương mại TP. Côn Minh công bố tháng 6/2025, tuyến đường sắt này đã vận chuyển tổng cộng hơn 73 triệu hành khách và 19 triệu tấn hàng hóa kể từ khi khai thông, với danh mục hàng hóa mở rộng từ hơn 10 loại ban đầu lên 3.800 loại, phủ 19 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Lào, Thái Lan, Việt Nam và Malaysia.

Để giải quyết các điểm nghẽn như thông quan, hạ tầng yếu và thiếu nhân lực chuyên môn, tỉnh Vân Nam quyết định từ tháng 4/2022 giao TP. Côn Minh trực tiếp quản lý thị trấn Mohan, biến Côn Minh thành thành phố cấp tỉnh duy nhất của Trung Quốc vừa có đường biên giới quốc gia vừa có cửa khẩu biên giới. Tháng 9/2022, doanh nghiệp nhà nước Yunnan Mohan Development & Investment Group (云南磨憨开发投资集团有限公司) được thành lập với vốn điều lệ 1,1 tỷ CNY để làm chủ đầu tư phát triển toàn khu.

Hệ thống công nghiệp "4+3" và các ưu đãi đầu tư

Khu hợp tác kinh tế Mohan–Boten (中国-老挝磨憨—磨丁经济合作区) là khu kinh tế xuyên biên giới thứ hai mà Trung Quốc đồng xây dựng với nước láng giềng, với diện tích quy hoạch 4,83 km² phía Trung Quốc và 16,4 km² phía Lào. Xương sống công nghiệp là Khu hợp tác sản xuất quốc tế Nam Pha (南坡国际产业合作区) rộng 7 km², tập trung thu hút bốn ngành chủ đạo: điện tử–thông tin, chế tạo thiết bị, dược phẩm sinh học và hàng tiêu dùng đặc sắc; kết hợp ba ngành dịch vụ: logistics hiện đại, tài chính quốc tế và thương mại quốc tế — gọi chung là hệ thống "4+3".

Mô hình kinh doanh cốt lõi được nhắm tới là thương mại nước thứ ba: tận dụng lao động giá rẻ của Lào kết hợp ưu đãi xuất xứ RCEP và mạng lưới đường sắt Trung Quốc–ASEAN để sản xuất rồi xuất khẩu thành phẩm sang các thị trường toàn cầu mà không cần trực tiếp đặt nhà máy sâu trong ASEAN. Doanh nghiệp dệt may Fujian Sanlian (三连制衣) là ví dụ điển hình: từ quyết định đặt nhà máy đến khi chạy thử sản xuất chỉ mất 20 ngày nhờ tổ hỗ trợ chuyên trách của chính quyền. Giai đoạn 1, công ty đầu tư khoảng 330 triệu CNY, dự kiến doanh thu hằng năm khoảng 1 tỷ CNY sau khi ổn định.

Về ưu đãi, khu áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp 15% (thay vì 25% thông thường) cho các ngành sản xuất được khuyến khích; miễn toàn bộ thuế địa phương 5 năm đầu có lợi nhuận và giảm 50% trong 5 năm tiếp theo; cho phép lưu thông tự do đồng CNY, Kip Lào, USD và Baht Thái; trợ cấp chi phí logistics và phí đào tạo lao động nhập cảnh từ Lào.

Tính đến tháng 1/2025, khu đã thu hút 25 dự án với tổng đầu tư khoảng 5,754 tỷ CNY; dân số thường trú tăng từ 20.000 lên 40.000 người; GDP khu vực tăng từ 1,7 tỷ CNY (2022) lên 2,2 tỷ CNY (2025), tăng trưởng bình quân 8,9%/năm. Lũy kế vốn đầu tư đạt 14 tỷ CNY với tốc độ tăng trưởng bình quân 118,2%/năm.

Bạn có thể theo dõi các tín hiệu cơ hội từ hành lang kinh tế này tại Business Radar – tín hiệu cơ hội thị trường Hàn–Việt →.