Hàn Quốc xoay trục Nam Mỹ: Ngoại giao tích hợp sản xuất

Brazil: Cửa ngõ vào thị trường Mercosur

Hàn Quốc chọn Brazil làm điểm dừng đầu tiên không phải vì tình thân giữa hai tổng thống, mà vì Brazil là trung tâm của khối thương mại chung Nam Mỹ Mercosur — thị trường mà Seoul cần để phân tán rủi ro khỏi cấu trúc xuất khẩu phụ thuộc nặng vào Mỹ và Trung Quốc. Tổng thống Lee Jae-myung và Tổng thống Lula đã gặp nhau tới năm lần trong vòng một năm — tần suất hiếm gặp trong ngoại giao Hàn–Nam Mỹ — nhưng cốt lõi của cuộc gặp vẫn là lợi ích quốc gia.

Hai bên đồng ý khởi động lại nhóm công tác thúc đẩy đàm phán hiệp định thương mại Hàn–Mercosur vốn bị đình trệ nhiều năm. Điểm nghẽn cũ là xung đột giữa hàng công nghiệp Hàn Quốc muốn vào thị trường Brazil và nông sản Brazil (thịt bò, thịt lợn) muốn vào thị trường Hàn Quốc — mâu thuẫn chưa được giải quyết triệt để.

Về khoáng sản, hai nước không chỉ thỏa thuận mua bán nguyên liệu thô mà cam kết "hợp tác toàn chu kỳ chuỗi cung ứng" — từ thăm dò, khai thác đến chế biến, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Brazil sở hữu đất hiếm, niken và than chì — nguồn nguyên liệu thiết yếu cho bán dẫn, pin và trung tâm dữ liệu AI. Hàn Quốc đưa ra đề nghị: tích hợp tài nguyên Brazil vào hệ thống sản xuất ô tô, linh kiện điện tử, hàng không vũ trụ và quốc phòng của mình, biến Brazil thành cứ điểm công nghiệp hướng tới toàn bộ thị trường Nam Mỹ — không chỉ là nhà cung cấp nguyên liệu.

Chile: Nâng cấp FTA thành quan hệ chuỗi cung ứng

Chile là đối tác FTA đầu tiên của Hàn Quốc (ký năm 2004); sau 20 năm, kim ngạch song phương tăng hơn bốn lần. Tuy nhiên, phần lớn tăng trưởng tập trung vào các mặt hàng đã giao dịch từ trước hiệp định, còn mục tiêu đa dạng hóa xuất khẩu và nâng cao giá trị gia tăng cho Chile chưa đạt kỳ vọng.

Chuyến thăm của Tổng thống Lee — lần đầu sau 11 năm một tổng thống Hàn Quốc đặt chân tới Santiago — nhằm chuyển hóa quan hệ FTA sang mô hình sâu hơn. Tập đoàn LS đề xuất liên doanh với Codelco (công ty đồng quốc doanh Chile) để thu hồi vàng và bạc trong quá trình luyện đồng; Hanwha đề xuất thiết kế, sản xuất và xuất khẩu chung tàu ngầm và tàu hộ vệ; Naver đề xuất xây dựng "hệ sinh thái AI toàn ngăn xếp" kết hợp mô hình ngôn ngữ tiếng Tây Ban Nha với năng lượng tái tạo của Chile. Đồng và lithium của Chile là nguyên liệu cốt lõi cho pin, xe điện, lưới điện và trung tâm dữ liệu — tất cả đều đang tăng trưởng mạnh.

Phía Chile kỳ vọng Hàn Quốc không chỉ mua nguyên liệu thô mà đưa vốn và công nghệ vào xây dựng công nghiệp chế biến và tạo việc làm trên lãnh thổ Chile, đồng thời dùng mạng lưới thương mại của Seoul làm cửa ngõ vào châu Á. Nếu Hàn Quốc đưa khoáng sản Chile về nước rồi sản xuất toàn bộ sản phẩm giá trị cao tại Hàn, đó sẽ chỉ là lặp lại cấu trúc xuất khẩu nguyên liệu cũ — điều Chile muốn thoát khỏi.

Argentina: Bảo hiểm chuỗi cung ứng dài hạn

Argentina là điểm dừng thứ ba và khác biệt nhất: giàu tài nguyên (lithium, dầu mỏ, khí đốt, lương thực) nhưng rủi ro cao vì lịch sử khủng hoảng kinh tế tái diễn và chính sách thay đổi theo từng chính phủ. Đây là lần đầu tiên sau 22 năm một tổng thống Hàn Quốc thăm Argentina.

Hàn Quốc thực ra đã có bước đi cụ thể từ trước: POSCO đang phát triển mỏ muối lithium tại các tỉnh Salta và Catamarca, đồng thời xây dựng nhà máy sản xuất lithium carbonate và lithium hydroxide ngay tại Argentina — tức là chế biến tại chỗ thay vì nhập nguyên liệu thô về Hàn. Đây là tiền lệ thực tế mà chính phủ Milei coi là hình mẫu thu hút đầu tư.

Mục tiêu của Seoul khi đưa chuyến thăm lên cấp nguyên thủ là chuyển dự án của POSCO từ "đầu tư doanh nghiệp đơn lẻ" thành "cam kết hợp tác quốc gia dài hạn", giảm rủi ro khi chính sách thuế, ngoại hối hay chính phủ Argentina thay đổi. Ngoài lithium, Argentina còn cho phép Hàn Quốc đàm phán đồng thời về năng lượng và lương thực — điều hiếm có khi chỉ cần làm việc với một đối tác duy nhất.

Chính phủ Milei đang mời gọi đầu tư nước ngoài quy mô lớn thông qua cơ chế ưu đãi RIGI và "Super RIGI" (giảm thuế, giảm thuế quan, mở rộng cho pin, năng lượng, xe điện). Hàn Quốc — với chuỗi doanh nghiệp trải dài từ khai thác, chế biến vật liệu đến sản xuất ô tô và lưu trữ năng lượng — là một trong số ít đối tác có thể biến ưu đãi này thành nhà máy và việc làm thực chất.

Tóm lại, chuyến công du Nam Mỹ của Tổng thống Lee không đơn thuần là ngoại giao tài nguyên. Đây là chiến lược "tích hợp sản xuất": tận dụng quan hệ chính trị để gỡ rào cản kinh doanh, đưa công nghiệp Hàn Quốc và tài nguyên Nam Mỹ vào cùng một mạng lưới sản xuất. Muốn theo dõi thêm diễn biến đầu tư và cơ hội hợp tác phát sinh từ xu hướng này, bạn có thể tham khảo tín hiệu cơ hội kinh doanh Hàn–Việt (Business Radar) →.