Hàn Quốc nên gia nhập CPTPP ngay: Cơ hội lớn cho Việt Nam

Hàn Quốc và bài toán xuất khẩu quá phụ thuộc vào Mỹ–Trung

Năm 2025, Mỹ và Trung Quốc chiếm tới 35,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc (Trung Quốc 18,4%, Mỹ 17,3%) — mức độ tập trung rủi ro mà tờ Economist (Anh) gần đây gọi là "điểm yếu cốt tử" của nền kinh tế Hàn Quốc. Trong bối cảnh Trung Quốc liên tục tung ra năng lực sản xuất dư thừa trong thép, ô tô và hóa dầu, đồng thời chính sách thuế quan của chính quyền Trump khó lường, giáo sư Jo Su-jeong thuộc Đại học Korea đã đăng phân tích trên Economy Chosun (số 647, ra ngày 3/8) kêu gọi Hàn Quốc nộp đơn gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) ngay lập tức.

CPTPP hiện có 12 thành viên (bao gồm Nhật Bản, Việt Nam, Malaysia, Singapore, Canada, Úc, New Zealand, Mexico, Chile, Peru, Brunei và Anh — gia nhập tháng 12/2024), đại diện cho 13% GDP và 15% thương mại toàn cầu. Hàn Quốc đã thông qua kế hoạch gia nhập tại cuộc họp liên bộ vào tháng 4/2022, nhưng đến nay vẫn chưa nộp đơn chính thức do lo ngại từ ngành nông-thủy sản về mở cửa thị trường.

Ba lý do then chốt để Hàn Quốc không thể chần chừ thêm

Thứ nhất là đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và ổn định chuỗi cung ứng. Gia nhập CPTPP sẽ giúp Hàn Quốc tiếp cận khối thị trường chiếm 13% GDP toàn cầu, đồng thời tích hợp vào chuỗi cung ứng có Úc, Chile, Canada (các nước giàu tài nguyên) và Việt Nam (trung tâm sản xuất linh kiện trung gian). CPTPP áp dụng quy tắc xuất xứ tích lũy, tức là doanh nghiệp có động lực mạnh để bố trí cơ sở sản xuất bên trong khối — nếu không gia nhập, Hàn Quốc có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng này.

Thứ hai, CPTPP đang mở rộng nhanh chóng và ngày càng có trọng lượng địa chính trị. Costa Rica vừa hoàn tất đàm phán vào tháng 5 năm nay; Uruguay đang trong quá trình đàm phán; Indonesia, Philippines và UAE được dự báo sẽ bắt đầu đàm phán gia nhập trong năm nay. Quan trọng hơn, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đề xuất hợp tác EU–CPTPP vào tháng 6/2025, và tháng 11 cùng năm hai bên đã lập cơ chế đối thoại thương mại-đầu tư chung. Nếu EU gia nhập CPTPP, khối này sẽ chiếm 28% GDP và 31% thương mại thế giới — trở thành "cực thứ ba" cân bằng với Mỹ và Trung Quốc như Chatham House từng đề xuất.

Thứ ba là lợi ích ngắn hạn cụ thể, đặc biệt từ Mexico. Năm nay Mexico đã áp thuế lên tới 50% với 1.463 mặt hàng (ô tô, thép, điện tử) từ các nước chưa có FTA — Hàn Quốc hiện chịu thiệt thòi trực tiếp vì chưa có FTA song phương với Mexico. Trong khi đó, Nhật Bản đã được miễn thuế qua CPTPP. Ngoài ra, CPTPP cũng là nền tảng xuất khẩu K-food tiềm năng: năm 2024, Nhật Bản và Việt Nam lần lượt là thị trường K-food lớn thứ 3 và thứ 4 của Hàn Quốc — đều là thành viên CPTPP.

Rào cản nông nghiệp và lộ trình thực tế

Ngành nông-thủy sản Hàn Quốc lo ngại cạnh tranh từ Úc, New Zealand và nguy cơ Trung Quốc gia nhập CPTPP. Tuy nhiên, tác giả lập luận rằng Hàn Quốc đã có FTA với Úc và New Zealand; thịt bò từ hai nước này sẽ về 0% thuế vào năm 2028–2029 theo lộ trình đã định sẵn. Còn khả năng Trung Quốc gia nhập CPTPP gần như bằng không vì điều khoản USMCA 32.10 cho phép Mỹ chấm dứt USMCA nếu Canada hay Mexico ký FTA với Trung Quốc — tức Canada và Mexico sẽ không bỏ phiếu thuận cho Trung Quốc.

Về thủ tục, nộp đơn chỉ là bước đầu tiên. Anh nộp đơn năm 2021 nhưng đến 2024 mới hoàn tất; Costa Rica nộp năm 2022 và dự kiến gia nhập chính thức năm 2027. Quan hệ Hàn–Nhật hiện đang thuận lợi (thượng đỉnh liên tiếp ở Gyeongju, Nara và Andong), và Nhật Bản ủng hộ mở rộng CPTPP — điều này tạo điều kiện để Hàn Quốc nhận được sự đồng thuận nhất trí cần thiết từ các thành viên hiện tại. Tác giả kết luận: đúng thời điểm để Hàn Quốc nộp đơn gia nhập CPTPP ngay bây giờ.

Các doanh nghiệp Việt Nam đang tìm kiếm cơ hội hợp tác trong chuỗi cung ứng khu vực có thể theo dõi tín hiệu cơ hội kinh doanh Hàn–Việt → để nắm bắt diễn biến mới nhất.