Hàn Quốc chần chừ gia nhập CPTPP: Cơ hội vàng đang hẹp dần

CPTPP và "điểm vàng" Hàn Quốc đang bỏ lỡ

Bộ trưởng Công Thương Hàn Quốc Kim Jeong-gwan tuyên bố thẳng thắn: "Một quốc gia thương mại như Hàn Quốc mà không gia nhập CPTPP mới thật sự là điều kỳ lạ." Phát biểu này được đưa ra tại diễn đàn báo chí Gwanhun tổ chức ở Seoul, song nghịch lý là chính phủ vẫn chưa nộp đơn xin gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) dù đã nhận thức rõ sự cần thiết. Lý do chủ yếu là sức phản đối mạnh mẽ từ khối nông nghiệp, chăn nuôi và thủy sản — những ngành lo ngại thị trường mở cửa sẽ gây thiệt hại trực tiếp.

CPTPP hiện có 12 thành viên gồm Nhật Bản, Úc, New Zealand, Canada, Mexico, Singapore, Việt Nam, Malaysia, Brunei, Chile, Peru và Anh (gia nhập chính thức tháng 12/2024). Khối này đại diện cho khoảng 580 triệu dân và chiếm xấp xỉ 15% GDP toàn cầu. Đáng chú ý, trong số các thành viên hiện tại, Hàn Quốc chỉ chưa có FTA song phương với Nhật Bản và Mexico — đây chính là hai thị trường mà CPTPP có thể mở ra ngay lập tức nếu Seoul gia nhập.

Lợi ích kinh tế rõ ràng, rào cản chính trị vẫn lớn

Các tổ chức nghiên cứu độc lập đánh giá cao lợi ích tiềm năng. Viện Nghiên cứu Kinh tế Đối ngoại Hàn Quốc (KIEP) dự báo GDP thực của Hàn Quốc có thể tăng tối đa 0,35% nếu gia nhập, đồng thời phúc lợi người tiêu dùng cũng được cải thiện. Viện Nghiên cứu Công nghiệp thì ước tính cán cân thương mại sẽ cải thiện trung bình hơn 1.000 tỷ KRW (≈ khoảng 700 triệu USD) mỗi năm về dài hạn.

Bối cảnh quốc tế cũng thúc đẩy thêm tính cấp bách: làn sóng bảo hộ thương mại từ chính quyền Trump và rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu do xung đột địa chính trị khiến Hàn Quốc càng cần một khung thương mại đa phương ổn định. CPTPP kết nối châu Á–Thái Bình Dương, châu Mỹ và châu Âu trong một bộ quy tắc thống nhất, giúp doanh nghiệp Hàn đa dạng hóa chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Tuy nhiên, việc gia nhập không thể do một mình Bộ Công Thương quyết định. Cần có sự đồng thuận của Bộ Nông Lâm Thực phẩm và Bộ Hải dương Thủy sản, cùng với các gói bồi thường cho nông ngư dân bị ảnh hưởng — một quá trình vốn kéo dài và nhạy cảm về mặt chính trị. Lập trường chính thức của chính phủ hiện vẫn dừng ở mức "đang xem xét".

Càng chậm, đàm phán càng bất lợi

Đây là điểm mấu chốt mà giới chuyên gia cảnh báo: CPTPP yêu cầu sự đồng thuận nhất trí của toàn bộ thành viên hiện hữu để kết nạp thành viên mới. Nghĩa là mỗi quốc gia gia nhập thêm, Hàn Quốc sẽ phải thuyết phục thêm một bên — và dư địa để đàm phán các điều khoản bảo hộ cho mặt hàng nhạy cảm (nông sản, thủy sản) hay tranh thủ thời hạn miễn trừ thuế quan dài hơn cũng co hẹp theo.

Hàn Quốc đã từng chính thức tuyên bố xúc tiến gia nhập CPTPP dưới thời chính phủ Moon Jae-in năm 2021, nhưng chưa nộp được đơn do quan hệ Hàn–Nhật căng thẳng và vấn đề nhập khẩu hải sản từ vùng Fukushima. Nay khi quan hệ Hàn–Nhật đã cải thiện đáng kể sau hội nghị thượng đỉnh đầu năm nay, cánh cửa thuận lợi đang hé mở — nhưng nếu không hành động kịp thời, cơ hội này có thể khép lại trước khi đàm phán bắt đầu.

Các doanh nghiệp quan tâm đến cơ hội thương mại trong khuôn khổ CPTPP và kết nối đối tác Việt–Hàn có thể tham khảo thêm tín hiệu cơ hội kinh doanh → hoặc dữ liệu doanh nghiệp Hàn → để nắm bắt diễn biến thị trường.