Du học sinh Việt tại Hàn: Con đường nào dẫn đến 'lao động chui'?

Du học sinh Việt Nam bỏ học hoặc làm vượt giờ quy định tại Hàn Quốc không phải câu chuyện mới, song quy mô và mức độ vẫn đang khiến cơ quan chức năng hai nước lo ngại. Nguyên nhân trực tiếp thường gặp nhất là áp lực tài chính: chi phí thuê nhà, sinh hoạt phí và học phí tại Hàn không hề nhỏ, trong khi visa du học chỉ cho phép làm thêm trong giới hạn số giờ nhất định mỗi tuần. Khi thu nhập hợp pháp không đủ bù đắp chi tiêu thực tế, một bộ phận sinh viên chọn làm vượt số giờ cho phép, hoặc nghỉ học hẳn để chuyển sang lao động toàn thời gian — hành động trực tiếp vi phạm điều kiện cư trú được ghi trên visa.

Ngoài nhóm rơi vào hoàn cảnh bất đắc dĩ, còn tồn tại một dòng người sang Hàn dưới danh nghĩa du học nhưng mục tiêu ban đầu đã là kiếm tiền. Họ thường được tuyển qua các môi giới thiếu minh bạch, nhập học tại những cơ sở giáo dục chất lượng thấp vốn không đặt nặng yêu cầu chuyên môn. Khi không theo kịp chương trình hoặc bị nhà trường báo cáo nghỉ học kéo dài, tư cách lưu trú bị hủy bỏ và họ lập tức rơi vào diện cư trú bất hợp pháp.

Phía Hàn Quốc đang phản ứng bằng cách tăng cường kiểm tra, nâng tần suất thanh tra tại nơi làm việc và siết chặt quy trình báo cáo chuyên cần từ phía các trường. Các biện pháp xử phạt cũng được áp dụng mạnh tay hơn, từ trục xuất đến cấm nhập cảnh có thời hạn, khiến rủi ro pháp lý đối với nhóm vi phạm ngày càng nghiêm trọng.

Điểm đáng chú ý về cấu trúc là không phải tất cả những người vi phạm đều xuất phát từ hoàn cảnh khó khăn. Một số trường hợp là lựa chọn có tính toán ngay từ đầu, khi chênh lệch thu nhập giữa lao động phổ thông tại Hàn và mức lương trong nước vẫn còn rất lớn. Điều này cho thấy giải pháp đơn thuần về kiểm soát visa hay siết điều kiện nhập học sẽ khó đủ để giải quyết triệt để vấn đề nếu không đi kèm với việc mở rộng kênh lao động hợp pháp.