AI Washing: Startup Hàn đổi bảng hiệu từ Blockchain sang AI để 'săn' trợ cấp

Bảng hiệu đổi, công nghệ không đổi

Một nhân vật trong ngành công nghệ tại khu vực Yeoksam (Seoul) từng thừa nhận thẳng thắn: "Cách đây 5 năm, không có bảng hiệu blockchain thì không ai đầu tư. Bây giờ AI cũng vậy. Và ở giữa đó, những 'thợ săn trợ cấp' núp bóng startup đang âm thầm thay mác từng ngày." Phát biểu này phản ánh một vấn đề đang lan rộng trong hệ sinh thái khởi nghiệp Hàn Quốc: hiện tượng 'AI washing' — tức doanh nghiệp không có công nghệ thực chất nhưng khoác chiếc áo AI để hút ngân sách và vốn đầu tư.

Bằng chứng rõ ràng nhất nằm ngay trên con phố Teheran-ro ở Gangnam — thánh địa startup của Hàn Quốc. Khi tra địa chỉ đăng ký trên các nền tảng tuyển dụng lớn, nhiều công ty từng giới thiệu mình là blockchain, Web3, NFT vào khoảng năm 2022 đã lặng lẽ chuyển tên ngành sang AI mà không có bất kỳ thay đổi nào về sản phẩm hay nhân sự kỹ thuật. Thậm chí có trường hợp chỉ thay một dòng trong bản đề xuất đầu tư: "cơ chế thưởng qua token economy" từ thời blockchain được đổi thành "cơ chế thưởng tự động giữa các AI agent" — phần còn lại giữ nguyên hoàn toàn.

Ngân sách 2 nghìn tỷ KRW và rủi ro "tiền mù"

Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin Truyền thông Hàn Quốc (MSIT) vừa công bố kế hoạch công tác nửa cuối năm 2026, trong đó đặt mục tiêu phát hiện hơn 500 nhóm khởi nghiệp deep tech trong năm nay. Quỹ đầu tư công-tư hỗ trợ startup AI sẽ được nâng lên mức 2 nghìn tỷ KRW (≈ khoảng 1,5 tỷ USD) trong năm nay.

Tuy nhiên, cơ cấu ngành hiện tại khiến khoản tiền khổng lồ này có nguy cơ trở thành "tiền mù". Hiện tại, tỷ lệ vốn nhà nước trong tổng chi phí R&D của các AI startup Hàn Quốc đã lên tới khoảng 23% — gấp hơn 4 lần mức bình quân toàn ngành công nghiệp Hàn Quốc là 5,7%. Nói cách khác, nhiều doanh nghiệp đang sống nhờ ngân sách thay vì tự tạo doanh thu hoặc thu hút vốn tư nhân. Tỷ lệ sống sót sau 3 năm của AI startup Hàn chỉ đạt 56,2% — thấp hơn 10 điểm phần trăm so với mặt bằng chung toàn ngành.

Các startup AI thực chất cảnh báo: nếu không cải tổ cơ chế thẩm định, việc bơm thêm tiền chỉ làm tăng số lượng "startup chộp giật" — những đơn vị nhận trợ cấp rồi biến mất.

Mức độ gian lận và cảnh báo từ cơ quan quản lý

Một số hành vi vượt qua ranh giới của marketing thổi phồng, tiệm cận gian lận. Theo các trường hợp phản ánh tới Ủy ban Thương mại Công bằng Hàn Quốc (FTC), đã có doanh nghiệp lấy nguyên mã nguồn mở của ChatGPT hay Claude, khoác giao diện riêng rồi tuyên bố đây là "thuật toán tự phát triển". Các hình thức phổ biến khác gồm: dán nhãn AI cho tính năng thực chất chỉ là lập trình điều kiện (if-else), hoặc dùng nhân viên xử lý dữ liệu thủ công rồi quảng cáo là "giải pháp AI".

Khảo sát năm 2025 của FTC và Cơ quan Bảo vệ Người tiêu dùng Hàn Quốc trên 3.000 người tiêu dùng cho thấy 57,9% sẵn sàng trả thêm khoảng 20% giá nếu sản phẩm có nhãn "AI" — đây chính là động lực kinh tế khiến làn sóng AI washing lan rộng.

Hệ lụy nghiêm trọng nhất là các startup thực sự — sở hữu công nghệ LLM độc lập hay AI on-device nguyên gốc — đang thua thiệt trong cuộc đua gọi vốn trước những đối thủ "rỗng ruột" nhưng giỏi marketing. Các chuyên gia kêu gọi Chính phủ Hàn Quốc xây dựng cơ chế thẩm định kỹ thuật thực chất, thay vì chỉ tăng ngân sách.

Doanh nghiệp Việt quan tâm hợp tác với startup công nghệ Hàn Quốc có thể tham khảo dữ liệu doanh nghiệp Hàn → để kiểm tra lý lịch đối tác trước khi ký kết.